PLAYING THE TRUMPET. EVERY FRIDAY @ JAZZPLACE

Grand piano – cây piano hiện đại đầu tiên

Piano là một cây đàn đã quen thuộc với cuộc sống hàng ngày của chúng ta. Nếu như trước, piano chỉ xuất hiện trong những dàn nhạc giao hưởng, xuất hiện ở những sân khấu lớn và dành cho những người thuộc giới tri thức hay thượng lưu thì hiện giờ piano “thân thiện” với cuộc sống hơn rất nhiều. Dù là một cây đàn piano hiện đại ra đời đầu tiên nhưng Grand piano không hề “xa vời” như bạn vẫn tưởng.

Lịch sử phát triển

Đàn Grand piano còn được gọi với cái tên khác là đại dương cầm, là loại đàn piano lớn. Đàn Grand piano được ra đời vào khoảng thế kỉ 16 và 17 khi nhà thiết kế Bartolomeo Cristofori lên ý tưởng để chế tạo. Được lấy cảm hứng từ những cây đàn clavecin (harosichord) với cải tiến lớn nhất là có thể sử dụng tay để chơi nhạc thay bằng cách gõ vào phím. Tuy nhiên, âm thanh của đàn thì vẫn chưa thay đổi nhiều.

Sự thay đổi về chất lượng âm thanh chỉ xuất hiện vào những năm 1790, khi các bản thiết kế của đàn piano được công khai xuất bản. Các nhà sản xuất người Đức, tiêu biểu là Gottfried Silbermann và học trò của mình bắt đầu phát triển piano như một loại nhạc cụ độc lập, tách biệt hoàn toàn so với clavecin. Cũng chính từ đây, nền âm nhạc mới có chỗ để những bản nhạc được viết riêng cho piano ra đời. Và những nhà soạn nhạc nổi tiếng thế giới như Mozart và Beethoven đã viết những tác phẩm bất hủ của mình trên cây đàn do chính nhà thiết kế người Đức – Andreas Stein sản xuất.

Nhưng những cây đàn Grand piano lúc này vẫn chưa hoàn chỉnh, vấn đề của các nhà sản xuất là làm sao cho nhạc cụ có thể phát ra âm thanh to hơn nữa.  Chính vì vậy, họ đã tìm cách để dây đàn dầy hơn, bộ khung chắc hơn để chịu lực, thay đổi vị trí đặt dây để tiếng bass nặng và sâu hơn… Từ đó mà chất lượng âm thanh của đàn được cải thiện, các công ty sản xuất đàn Grand piano xuất hiện ngày càng nhiều. Có thể kể đến như Henry Steinway, Friedrich Beschtein, John Broadwood&sons…

Cấu trúc  của đàn Grand piano

Tìm hiểu về cấu trúc của đàn Grand piano, chúng tôi sẽ chia sẻ với bạn những thông tin về khung đàn, bảng cộng hưởng, dây đàn, bộ cơ, bộ pê-đan và hộp đàn.

Khung đàn

Các nhà sản xuất thường dùng gang để làm khung Grand piano, ở rìa sau gắn thanh chốt dây để cài chặt một đầu dây đàn. Ở rìa trước là tấm khóa lên dây, gồm nhiều chốt lên dây. Đầu còn lại của dây đàn sẽ được quấn quanh các chốt lên dây này.

Bảng cộng hưởng

Đây chính là bộ phận quyết định chất lượng âm thanh của cây đàn. Thông thường, chất liệu được sử dụng để làm bảng cộng hưởng là gỗ vân sam, bạch dương, gỗ sồi, tần bì… đặt ở dưới lớp dây đàn, có tác dụng tăng âm bằng rung động cộng hưởng.

Dây đàn

Grand piano có dây được làm bằng thép, có độ dài và dày tăng dần theo cao độ giảm dần. Hai hoặc 3 dây đàn có độ cao như nhau được sử dụng cho mỗi nốt âm cao. Những nốt có âm thấp hơn chỉ dùng một dây độc lập, kích thước lớn và được làm nặng hơn bằng cách cuộn những sợi dây đồng mỏng xung quanh dây chính.

Bộ cơ

Bộ cơ chính là bộ phận gồm tất cả các phần khiến đầu búa chuyển động, chạm tới dây đàn. Bạn có thể nhìn thấy bộ cơ thông qua bàn phím, được điều khiển trực tiếp bằng ngón tay người chơi. Qua đó điều khiển búa đánh vào dây thép của đàn, phím đàn có 2 màu trắng và đen (chất liệu gỗ mun, ngà voi, xương, nhựa)

Bộ pê-đan

Đây là bộ cần điều khiển bằng chân. Pê-đan vang âm phía bên phải gọi là damper pedal có chức năng giữ “bàn phím chặn âm” tách khỏi dây đàn, cho phép dây đàn rung trong một khoảng thời gian nhất định. Từ đó tạo ra âm thanh ngân vang ngay cả khi tay đã buông khỏi phím đàn. Pedal giảm âm ở phía bên trái, còn được gọi là uma corda. Có chức năng làm giảm một nửa khoảng cách giữa đầu búa và dây đàn hoặc chuyển vị trí của đầu búa một chút sang bên cạnh khiến đầu búa chỉ chạm vào một dây đàn thay vì 2 hay 3 dây như bình thường, làm giảm cường độ âm thanh.

Ngoài ra, có những cây đàn piano có thêm pedal thứ 3. Pedal này không giữ toàn bộ đàn được nhấn xuống, phím chặn âm tương ứng của nốt đó sẽ được nâng lên, sustaining pedal sẽ chỉ giữ riêng biệt phím chặn âm này và không ảnh hưởng tới các phím chặn âm khác.

Hộp đàn (Case)

Hộp đàn là phần tạo nên hình dáng của cây đàn, hộp đàn được thiết kế càng khéo léo thì cây đàn càng đẹp. Hộp đàn cũng là bộ phận giúp bạn phân biệt được các loại cấu tạo của đàn piano upright (piano đứng) và Grand piano (piano nằm). Trong khi các loại piano đứng có kiểu dáng tương đối giống nhau với chiều cao phổ biến từ 121 – 131 cm thì các loại đàn Gran piano được chế tạo với nhiều kích cỡ khác nhau. Có thể tạm chia thành các kích thước như:

Baby Grand (1,38m -1,72m)

Lingving room/ Parlor (1,77m – 1,9m)

Music room grand (2,1m – 2,2m)

Concert grand (2,69m – 2,74m)

Bây giờ thì bạn đã biết cây đàn Grand piano như thế nào rồi chứ? Những thông tin được chia sẻ ở trên sẽ giúp ích cho bạn rất nhiều trong việc chọn lựa đàn để học cũng như việc học đàn. Bởi khi hiểu về cây đàn mình đang dùng, chắc chắn sẽ không bị bỡ ngỡ và việc học cũng sẽ đem lại kết quả tốt hơn.

>>> Xem thêm: Những lỗi thường gặp ở người mới chơi piano

Những lỗi thường gặp ở người mới học piano

Piano là một trong những loại nhạc cụ có sức hút mạnh mẽ với rất nhiều người. Có thể bạn không chơi nhưng hình ảnh người nghệ sĩ bên cây đàn piano bao giờ cũng để lại một ấn tượng rất đặc biệt. Tuy nhiên, bạn có thể không biết, để tạo nên được một hình ảnh đầy tính nghệ thuật đó, người học piano cần phải cố gắng rất nhiều trong việc học tập và rèn luyện. Bài viết này, Learn-to-play-the-piano.com sẽ chia sẻ một số lỗi thường gặp để bạn hiểu hơn cũng như biết được cách để có được hình ảnh đẹp nhất khi chơi đàn.

Bất kì bản nhạc nào bạn thường nghe, chỉ cần có thêm những âm thanh mượt mà, nhẹ nhàng, tha thiết của đàn piano cũng sẽ tạo ra một âm hưởng đặc biệt. Những âm thanh đó không chỉ giúp cho bản nhạc trở nên hay hơn mà còn khơi gợi được nhiều tình cảm, cảm xúc của người nghe hơn. Bài hát hay bản nhạc cũng sẽ có sức sống, để lại nhiều dư âm hơn. Đây cũng là lý do tại sao hầu như tất cả các bản nhạc đều có sự hiện diện của đàn piano. Nếu bạn không tin, có thể chọn và nghe nhạc nền của một số bài hát karaoke. Dù là những bài hát đã cũ hay những bản nhạc karaoke thịnh hành, bạn đều có thể tìm thấy âm thanh của piano. Hát karaoke trên nhạc nền có sự tham gia của đàn piano bao giờ cũng “dễ” hơn, người hát cảm thấy mình hát “hay” hơn.

Còn với người học piano, ngoài việc cố gắng và kiên trì để có thể tạo ra những âm thanh hay nhất thì còn phải học cách để có được một hình ảnh khi chơi đàn đẹp nhất, đậm chất nghệ sĩ nhất. Bởi đàn piano là một cây đàn cổ điển mang tính trang trọng. Nó không phù hợp với phong cách cá tính, xuề xòa. Dưới đây là những lỗi mà người mới học piano thường mắc phải và gợi ý về cách khắc phục. Hãy cùng tham khảo nhé!

1, “Gãy ngón”

Đây là một trong những lỗi thường gặp của người mới chơi piano. Biểu hiện của lỗi này là khi đánh đàn, bạn không dùng phần thịt của đầu ngón tay, tay bị trượt thẳng dài nằm trên phím đàn. Những người học và chơi piano gọi nôm na lỗi này là “gãy ngón”.

Lỗi này dẫn đến việc người chơi bị trượt ngón khi đánh piano. Khi chơi những bản nhạc có tiết tấu nhanh, đòi hỏi tính linh hoạt cao thì người chơi khó xử lý để hoàn thành bản nhạc một cách hoàn hảo nhất. Ngoài ra, những người mắc phải lỗi này thường khiến cho hình ảnh bàn tay di chuyển trên phím đàn của họ bị khô cứng, không có sự mượt mà, uyển chuyển.

Để khắc phục, bạn có chỉnh tư thế bàn tay của mình khi tiếp xúc với đàn sao cho có độ cong tự nhiên.

2, Tỳ cổ tay xuống đàn

Đây là lỗi mà những người mới chơi thường gặp, khi bạn chưa “quen” và chưa thể làm chủ cây đàn. Chính vì vậy bạn thường có động tác là đặt bàn tay lên phím. Nguyên nhân là do bạn không giữ cổ tay ở một khoảng cao so với bàn phím. Khi cổ tay cao thì các ngón tay của bạn cũng dễ dàng ở tư thế cong tròn tự nhiên.

Việc tỳ cổ tay xuống đàn sẽ làm cho tư thế tay đàn của bạn trở nên không đẹp và sai hoàn toàn kỹ thuật trong chơi đàn piano. Nếu không thực hiện đúng thì âm thanh tiếng đàn của bạn không được tròn trịa và rõ ràng.

Để khắc phục, khi chơi đàn piano bạn phải giữ cổ tay ở một khoảng cách cao hơn mu bàn tay, tránh trường hợp cổ tay thấp.

3, Gồng ngón tay

Gồng ngón tay là lỗi không phải chỉ gặp ở những người mới chơi piano mà ở cả những người đã chơi lâu. Có thể do thói quen nên bàn tay của nhiều người khi chơi thường gồng lên, gẩn nổi, khuỷu tay giữ chặt.

Lỗi này khiến cho bàn tay bị đơ cứng, khi chơi những bản nhạc có tiết tấu nhanh các ngón tay không được linh hoạt.

Để khắc phục, khi chơi đàn, bạn cần luyện tập thả lỏng người hàng ngày để có thể thả lỏng các ngón tay. Cần phải để cơ thể trong trạng thái thư thái nhất. Như vậy, các ngón tay chạy trên phím đàn mới mềm mượt được.

4, Chùng lưng và gồng vai

Khi chơi đàn, bạn cần phải để lưng thật thẳng, không được để gù. Đây là nguyên tắc nhưng rất nhiều người lại mắc phải lỗi này. Nguyên nhân là do sau một thời gian dài luyện tập, bạn không chịu được tư thế thẳng. Mặc dù đây là một lỗi sinh ra do luyện tập nhiều nhưng nếu không kịp thời khắc phục sẽ dẫn đến bị còng lưng, ảnh hưởng trực tiếp đến tư thế ngồi khi chơi đàn.

Gồng vai còn gây khó khăn trong việc di chuyển phím đàn. Cho nên. Bạn cố gắng giữ vai ở tư thế thả lỏng, thoải mái để có thể hoàn thành tốt bản nhạc mà mình đang chơi.

Để khắc phục hai lỗi trên, bạn cần có một kế hoạch luyện tập hợp lý, không nên luyện tập trong thời gian dài. Khoảng thời gian phù hợp cho một buổi luyện tập là 45 đến 60 phút.

5, Lỗi đập đàn

Lỗi này thường xảy ra khi bạn chơi các hợp âm piano, khiến cho tiếng đàn không được đầy, nghe thô và căng thẳng.

Bạn có thể khắc phục bằng cách dùng lực từ cơ thể truyền xuống đôi tay để đẩy lực xuống phím đàn. Như vậy, âm thanh của tiếng đàn sâu và không bị khô.

6, Nhúng ngón tay khi chơi đàn

Đây cũng là một trong những lối thường gặp của những ai mới học chơi đàn. Việc nhúng tay theo giai điệu, tiết tấu của bản nhạc sẽ khiến cho bản nhạc không được tròn và chuẩn bởi ngón tay của bạn có thể không cân bằng được lực sao cho đều nhau.

Cách tốt nhất để khắc phục là giữ yên các ngón tay. Nếu như bản nhạc làm bạn hưng phấn thì có thể sử dụng chân để nhún theo nhạc.

Tất cả những lỗi cơ bản trên đa phần đều xuất phát ở cảm xúc của người chơi. Bạn cần điều tiết bản thân để mình thật thoải mái, bình tĩnh. Như vậy, việc chơi đàn cũng chủ động và hoàn thiện bản nhạc tốt hơn.